Pauline Janse, Kim de Jong
Voortgangsfeedback kan het contact met patiënten en de effectiviteit van behandeling verbeteren, maar hoe en wanneer voortgangsfeedback werkt is nog onduidelijk. Ondanks veel onderzoek naar de effectiviteit van het gebruik van voortgangsfeedback is nog weinig aandacht besteed aan de werkingsmechanismen ervan. Daarnaast gebruiken veel therapeuten het niet. Op basis van sociaal- en klinisch-psychologisch onderzoek zijn er aanwijzingen dat kenmerken van therapeuten, patiënten en de gebruikte feedbackmethodiek een rol spelen in of en hoe voortgangsfeedback wordt gebruikt en wat het effect ervan is. In dit artikel presenteren wij een model van waaruit de werkingsmechanismen van voortgangsfeedback verklaard kunnen worden. Dit model biedt aanknopingspunten om de werkzaamheid van voortgangsfeedback te kunnen verbeteren.

Hoewel er inmiddels diverse artikelen zijn verschenen met behandelresultaten in ggz-instellingen in diverse landen, is er nog weinig bekend over de behandelresultaten bij vrijgevestigden. In dit artikel worden behandelresultaten geanalyseerd uit een grote dataset van vrijgevestigde psychologen en psychotherapeuten. Tevens is gekeken of er voorspellers voor het behandelbeloop gevonden konden worden. Er werden gegevens geanalyseerd van 11.385 cliënten met een begin- en eindmeting op de Outcome Questionnaire (OQ-45) en 1.740 cliënten met ten minste twee metingen op de Outcome Rating Scale (ORS). De resultaten laten zien dat het effect van de behandelingen gemiddeld groot was (d = 1,12) en dat ruim twee derde van de cliënten verbeterd of hersteld was na de behandeling. Het hebben van een betaalde baan, arbeidsongeschiktheid, eerdere behandeling en de hoogte van de beginscore waren voorspellend voor het behandelbeloop. Tot slot werd gevonden dat er verschillen waren in de snelheid van verbetering tussen therapieën van verschillende lengte. Deze analyses geven toekomstige cliënten een ijkpunt voor de reële behandelresultaten binnen de vrijgevestigde ggz.

• Dit onderzoek richt zich op verschillen in effectiviteit tussen therapeuten in Nederland en op therapeutfactoren die deze verschillen in effectiviteit kunnen verklaren. Bij een groep van zestien therapeuten werd de behandeleffectiviteit bepaald. De therapeuten werden verdeeld in ‘meest effectieve’ en ‘minst effectieve’ therapeuten, waarbij de meest effectieve een significant grotere mate van verbetering hadden op klachtniveau dan de minst effectieve. Sekse, leeftijd, aantal jaren werkervaring, discipline, referentiekader, zelfvertrouwen in het algemeen en vertrouwen in de competenties als therapeut konden dit verschil in effectiviteit niet verklaren. Er bleek een (negatief) significante samenhang te zijn tussen de mate van verbetering en vertrouwen in de eigen competenties als therapeut. Implicaties, beperkingen en suggesties voor vervolgonderzoek worden besproken.

Na een prachtige aftrap van deze jaargang met het themanummer over naastbetrokkenen ligt hier het eerste reguliere nummer van 2014, met hopelijk weer voldoende stof tot nadenken.We beginnen in dit nieuwe jaar, dat inmiddels al niet meer zo nieuw is, met een nieuwe rubriek: Getoetst. Hierin zullen artikelen verschijnen uit proefschriften die relevant zijn voor de psychotherapie.

Ik was in 2013 voor de eerste keer op het zogenaamde ABCT-congres van de Association for Behavioral and Cognitive Therapies, de Amerikaanse beroepsvereniging voor cognitieve gedragstherapeuten. Het congres vond plaats in het Gaylord Opryland Hotel te Nashville, Tennessee - een hotel met duizenden kamers, dat een volledig dorp met diverse binnentuinen en een heuse rivier met rondvaartboot herbergt. De reden dat gekozen werd voor dit hotel, was dat het aantal deelnemers op het ABCT-congres in de duizenden liep.